Zarządzanie najmem10 min

Zwierzę w wynajętym mieszkaniu — zgoda, kaucja i szkoda

Artykuł opracowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.

Pies na zdjęciu z ogłoszenia i pies, który po roku zdrapał drzwi, to dwa różne problemy. Właściciel chce jednego zdania w umowie: zwierząt nie ma. Najemca chce drugiego: skoro umowa milczy, pies został. Żadne z tych zdań nie jest ustawą. Kodeks cywilny i ustawa o ochronie praw lokatorów nie zakazują zwierzęcia w wynajętym mieszkaniu i nie dają najemcy prawa, żeby je wprowadzić wbrew zapisowi. Po tym tekście wiadomo, co daje milczenie umowy, co daje zgoda, gdzie kończy się kaucja i kiedy zwierzę w ogóle otwiera drogę do wypowiedzenia.

Milczenie umowy nie jest zakazem

Jeżeli umowa nie mówi o zwierzętach, samo trzymanie psa albo kota nie jest naruszeniem umowy. Naruszeniem staje się to, co zwierzę robi z lokalem albo z sąsiadami, albo to, co umowa wyraźnie zakazała.

Najemca używa rzeczy w sposób określony w umowie, a gdy umowa milczy, w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy (art. 666 § 1 Kodeksu cywilnego, tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795). Przeznaczeniem mieszkania jest mieszkanie. Pies, który w nim śpi, nie zmienia z tego przepisu przeznaczenia lokalu. Najemca ma też liczyć się z potrzebami innych mieszkańców i sąsiadów oraz stosować się do porządku domowego, o ile ten nie jest sprzeczny z umową (art. 683). Szczekanie przez całą noc potrafi być problemem z tego przepisu. Sam fakt, że zwierzę jest, nie.

Po zakończeniu najmu najemca zwraca rzecz w stanie niepogorszonym i nie odpowiada za zużycie będące następstwem prawidłowego używania (art. 675 § 1). Sierść na kanapie, którą da się odkurzyć, i drzwi zdarte do drewna nie idą do jednego worka. O tym niżej.

Punkt o zwierzętach w umowie i tak warto mieć, zanim ktokolwiek podpisze. Checklista tego, co umowa ma nazwać, jest w tekście co musi zawierać umowa najmu. Tu zostaje sama treść zapisu.

Zakaz, zgoda i konsument

Strony mogą ułożyć stosunek według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 353¹). Ustawa o ochronie praw lokatorów nie zawiera zakazu zwierząt ani nakazu ich akceptacji. Nie ma też przepisu, który każdy bezwzględny zakaz wycina z umowy najmu tak, jak wycina zrzeczenie się ochrony lokatora.

Inaczej działa art. 385¹. Postanowienie umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiąże go, jeżeli kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Za konsumenta uważa się osobę fizyczną, która z przedsiębiorcą dokonuje czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22¹). Jeżeli wynajmujesz jako osoba fizyczna i nie prowadzisz działalności w zakresie wynajmu, po Twojej stronie nie ma przedsiębiorcy. Art. 385¹ zwykle w ogóle nie wchodzi do tej umowy. Rejestr klauzul UOKiK też nie jest katalogiem zdań zakazanych między dwiema osobami prywatnymi. Mechanizm jest szerzej opisany w tekście które zapisy umowy najmu nie wiążą.

Gdy wynajem jest działalnością, a najemca bierze lokal na mieszkanie, art. 385¹ może wejść. Bezwzględny zakaz przejęty z wzorca, na który najemca nie miał wpływu, da się wtedy kwestionować. Da się też bronić. Przepis nie mówi „zakaz psa jest zawsze abuzywny". Mówi o dobrych obyczajach i rażącym naruszeniu interesu, ocenianych dla tej umowy. Ciężar dowodu, że postanowienie uzgodniono indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art. 385¹ § 4).

Między dwiema osobami prywatnymi granica jest węższa i mniej przewidywalna: art. 353¹ i zasady współżycia społecznego. Sąd może w konkretnej sprawie uznać, że całkowity zakaz w tej umowie tej granicy nie mieści. Może też uznać, że mieści. Nie ma tu wyroku, który załatwia każdy lokal w Polsce. Dlatego bezpieczniejszy od hasła „zwierząt nie będzie, kropka" jest zapis, który da się wykonać: zwierzę tylko za uprzednią pisemną zgodą, zgoda wskazuje gatunek i liczbę, najemca odpowiada za szkody, a zmiana zwierzęcia wymaga nowego zgłoszenia. Taki zapis działa także wtedy, gdy art. 385¹ w ogóle nie wchodzi. I daje punkt zaczepienia, gdy zwierzę pojawi się wbrew umowie.

Uwaga: zgoda na „jednego małego psa" nie jest zgodą na drugiego psa ani na psa, który został po sąsiadce na trzy miesiące. Jeśli umowa wymaga zgody na konkretne zwierzę, brak nowego zgłoszenia jest używaniem lokalu wbrew umowie, nie drobnym nieporozumieniem.

Szkoda to nie sierść na kanapie

Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy się zabłąkało lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy (art. 431 § 1). To jest odpowiedzialność wobec osoby poszkodowanej, także sąsiada z klatki. Nie zastępuje podziału zużycia i szkody między stronami najmu.

Przy zwrocie lokalu najemca nie płaci za zużycie z prawidłowego używania (art. 675 § 1). Płaci za pogorszenie ponad to zużycie. Zdrapane drzwi, przeżuta futryna, trwałe dziury w wykładzinie, mocz, którego nie bierze zwykłe sprzątanie, to szkoda, nie „tak wygląda mieszkanie po roku z psem". Wytarta ścieżka przy wejściu, którą zostawiłby też człowiek, zostaje zużyciem. Granica jest w stanie z dnia wydania, nie w tym, czy lubisz zwierzęta. Jak ją opisać i czego nie ściągać z kaucji za samo odświeżenie, jest w tekstach o zniszczonym mieszkaniu i o kaucji przy najmie.

Domniemanie z art. 675 § 3, że rzecz wydano w stanie dobrym, nie zastępuje zdjęcia konkretnych drzwi. Jeśli protokół milczy, spór o to, czy rysa była w dniu kluczy, wraca do słowa przeciwko słowu. Wycena bierze pod uwagę wiek elementu. Nowe skrzydło drzwi w miejsce skrzydła, które miało osiem lat, nie jest automatycznie kosztem najemcy w pełnej cenie katalogowej. Roszczenie wynajmującego o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy przedawnia się z upływem roku od zwrotu rzeczy (art. 677).

Dopłata za zwierzę mieści się w kaucji

Dodatkowa kaucja „za psa" nie stoi obok limitu. Wchodzi do tej samej kaucji.

Przy najmie zwykłym kaucja nie może przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu obliczonego według stawki z dnia zawarcia umowy (art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 725). Przy najmie okazjonalnym limit wynosi sześciokrotność czynszu (art. 19a ust. 4). Przy najmie instytucjonalnym też sześciokrotność (art. 19f ust. 5). Dwie wpłaty, z których jedna nazywa się „kaucja", a druga „zabezpieczenie za zwierzę", sąd i tak zliczy, jeśli obie zabezpieczają należności z najmu. Nazwa na przelewie limitu nie podnosi.

Przykład. Czynsz wynosi 2 400 zł. To kwota przyjęta do rachunku, nie stawka z rynku. Przy najmie zwykłym sufit kaucji to 12 × 2 400 zł, czyli 28 800 zł. Kaucja 2 400 zł i dopłata 2 400 zł za zgodę na psa dają razem 4 800 zł i mieszczą się w limicie. Nie wolno pobrać 28 800 zł i drugich 2 400 zł „obok, bo pies". Przy najmie okazjonalnym sufit to 6 × 2 400 zł, czyli 14 400 zł. Ta sama dopłata nadal się mieści, ale zapas jest mniejszy: 4 800 zł z 14 400 zł, nie z 28 800 zł. Zwrot następuje w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności (art. 6 ust. 4, a przy okazjonalnym art. 19a ust. 5, przy instytucjonalnym art. 19f ust. 6).

Kaucja zabezpiecza należność, która już istnieje: czynsz, opłaty, szkodę, którą da się wykazać. Nie jest karą za to, że zwierzę w ogóle było, jeśli lokal wrócił w stanie niepogorszonym ponad zwykłe używanie. Zapis „kaucja za psa przepada" nie tworzy przepadku, którego ustawa nie zna.

Osobno od kaucji da się zastrzec karę umowną, ale tylko przy obowiązku niepieniężnym (art. 483 § 1). „Nie wprowadzać zwierzęcia bez zgody" jest takim obowiązkiem. Kwota wpisana jako kara za dług pieniężny karą umowną już nie jest. Sąd może karę obniżyć, gdy jest rażąco wygórowana (art. 484 § 2). Ustawa nie podaje stawki. Jak odróżnić karę od odsetek, jest w tekście kara umowna w umowie najmu.

Pies asystujący nie otwiera prywatnego mieszkania

Osoba niepełnosprawna wraz z psem asystującym ma prawo wstępu do obiektów użyteczności publicznej wymienionych w ustawie, do parków narodowych i rezerwatów, na plaże i kąpieliska oraz do środków transportu publicznego (art. 20a ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 913). Warunkiem jest uprząż oraz certyfikat i zaświadczenie o szczepieniach (ust. 4). To uprawnienie nie zwalnia z odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez psa (ust. 3).

Lista nie obejmuje mieszkania wynajętego osobie prywatnej na cele mieszkaniowe. Art. 20a daje wstęp do urzędu, szkoły, przychodni, sklepu, środka komunikacji. Nie daje najemcy roszczenia, żeby właściciel lokalu mieszkalnego musiał przyjąć psa asystującego wbrew umowie. Ust. 3 nie rozszerza listy. Mówi tylko, że tam, gdzie wstęp jest, szkoda i tak podlega naprawieniu.

Inna sprawa to lokal, który sam jest obiektem z listy, na przykład miejsce świadczenia usług turystycznych dostępne ogółowi. Najem długoterminowy mieszkania tej roli nie pełni. Jeśli prowadzisz najem na doby w formule zbliżonej do obiektu hotelarskiego, nie przenoś zdania o mieszkaniu na tamten lokal bez sprawdzenia, czy mieści się w art. 20a ust. 1. Ten tekst jest o najmie na mieszkanie.

Gdy zwierzę łamie umowę albo spokój domu

Sam pies w mieszkaniu, przy milczącej umowie i bez szkody oraz bez uciążliwości dla sąsiadów, nie otwiera wypowiedzenia. Otwiera je co innego.

Art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów pozwala właścicielowi wypowiedzieć stosunek, gdy lokator mimo pisemnego upomnienia nadal używa lokalu w sposób sprzeczny z umową albo zaniedbuje obowiązki, dopuszczając do szkód, albo wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych lokali. Wypowiedzenie jest na piśmie, z podaniem przyczyny, nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego (art. 11 ust. 1 i ust. 2). Najpierw upomnienie, które mówi, czego żądasz: usunąć zwierzę wprowadzone wbrew zgodzie, albo skończyć z nocnym szczekaniem. Dopiero dalsze naruszenie otwiera wypowiedzenie.

Art. 11 ust. 2 pkt 1–3 zostaje przy najmie okazjonalnym (art. 19e) i przy najmie instytucjonalnym (art. 19j). Okazjonalny nie skraca tej ścieżki do zdania „pies, więc eksmisja". Skraca późniejsze odzyskanie lokalu, jeśli załączniki i zgłoszenie są w porządku. Samo wypowiedzenie i tak idzie przez upomnienie i termin z art. 11.

Art. 667 § 2 i art. 685 Kodeksu cywilnego mówią o wypowiedzeniu bez zachowania terminów przy sprzecznym używaniu albo przy rażącym naruszaniu porządku domowego. Przy lokalu mieszkalnym nie jest to krótsza droga obok art. 11. Właściciel wypowiada z przyczyn i w terminie, które podaje ustawa.

Czego w upomnieniu nie pisać: że zwierzę jest zakazane przez ustawę. Nie jest. Pisać: który punkt umowy został złamany albo na czym polega uciążliwość dla innych lokali, i czego żądasz w jakim czasie. Pismo bez tego jest opinią, nie upomnieniem z art. 11.

Podsumowanie

  • Milczenie umowy nie zakazuje zwierzęcia. Nie daje też najemcy prawa, żeby zignorować zapis o zgodzie.
  • Art. 385¹ dotyczy umowy z konsumentem. Przy najmie dwóch osób prywatnych zwykle nie on jest problemem. Zostaje art. 353¹, a całkowity zakaz nie ma jednej odpowiedzi na każdą umowę.
  • Zapis, który da się wykonać, to pisemna zgoda na konkretne zwierzę, odpowiedzialność za szkody i obowiązek zgłoszenia zmiany.
  • Szkoda wyrządzona przez zwierzę nie jest zużyciem z prawidłowego używania (art. 675 § 1, art. 431). Kaucja „za psa" wlicza się do limitu: dwunastokrotność czynszu przy najmie zwykłym, sześciokrotność przy okazjonalnym i instytucjonalnym.
  • Prawo wstępu z psem asystującym z art. 20a dotyczy obiektów użyteczności publicznej i transportu, nie mieszkania wynajętego na cele mieszkaniowe.
  • Wypowiedzenie idzie przez art. 11: pisemne upomnienie, potem pismo nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca. Sam fakt, że zwierzę jest, tej ścieżki nie uruchamia.

Źródła prawne

Zapisz zgodę i stan lokalu z Rent Standard

Spór o zwierzę rozstrzyga się na zdaniu w umowie i na zdjęciach drzwi z dnia wydania, nie na tym, kto głośniej opowiada o psie. Rent Standard trzyma umowę, zgodę na konkretne zwierzę, protokół ze zdjęciami i późniejszą korespondencję w jednym miejscu, więc przy kaucji widać, czy rysa doszła w trakcie najmu. Gdy strony nie godzą się co do szkody, zostaje ścieżka sporu, a nie potrącenie „bo był pies".

Sprawdź, jak działa Rent Standard


Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach oraz w celu weryfikacji aktualnego stanu prawnego skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą.