Prawo najmu8 min

Świadectwo energetyczne przy najmie — komu dać kopię

Artykuł opracowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.

Świadectwo charakterystyki energetycznej łatwo odłożyć na półkę „od sprzedaży". Notariusz przy akcie o nie pyta, więc przy umowie najmu wydaje się zbędne. Przy najmie notariusza nie ma, a obowiązek zostaje. Zapis, że najemca rezygnuje ze świadectwa, tego nie zdejmuje. Po tym tekście wiadomo, co wręczasz w dniu umowy, jak długo papier żyje, kiedy ogłoszenie musi podać wskaźniki i czego grzywna naprawdę dotyczy.

Obowiązek jest przy najmie, nie tylko przy sprzedaży

Właściciel lub zarządca budynku albo jego części, a także osoba ze spółdzielczym własnościowym albo lokatorskim prawem do lokalu, zapewnia świadectwo dla budynku lub części budynku, która jest wynajmowana (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 101). Ten sam przepis obejmuje sprzedaż. Najem nie jest w nim dopiskiem.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii mówi wprost, że świadectwa nie trzeba, gdy budynek albo lokal zostaje na własny użytek i nie zamierzasz go sprzedawać ani wynajmować. Z chwilą najmu ten wyjątek odpada. Resort wskazuje też, że obowiązek przekazania przy najmie lub sprzedaży jest w tej ustawie od 2015 r., a wcześniej siedział w Prawie budowlanym. Nowelizacja z 7 października 2022 r., która weszła w życie 28 kwietnia 2023 r., doprecyzowała formę dokumentu i ogłoszenia. Nie wymyśliła najmu jako okazji.

Brak świadectwa nie unieważnia umowy. To nie jest warunek jej ważności. Kara, o której niżej, dotyczy przekazania, nie tego, czy umowa „wstaje".

Co wręczasz w dniu umowy

Przy sprzedaży świadectwo idzie do nabywcy przy akcie notarialnym. Przy najmie wręczasz kopię świadectwa przekazanego w postaci papierowej albo wydruk świadectwa przekazanego elektronicznie — przy zawarciu umowy (art. 11 ust. 1 pkt 2). Oryginał może zostać u Ciebie. Najemca dostaje kopię albo wydruk.

Nabywca i najemca nie mogą zrzec się prawa do tego dokumentu (art. 11 ust. 4). Zdanie w umowie „najemca oświadcza, że rezygnuje ze świadectwa" nie zwalnia wynajmującego (właściciela). Ministerstwo pisze to samo: zrzeczenie się nie działa. Klauzula, która wygląda na ugodę, w tym punkcie jest pusta. Co w umowie i tak musi być nazwane, zbiera tekst co musi zawierać umowa najmu. Świadectwa tam nie zastąpisz jednym akapitem.

Notariusz odnotowuje przekazanie przy sprzedaży i poucza o grzywnie, gdy świadectwa nie ma (art. 11 ust. 6). Przy najmie aktu nie ma, więc nikt przy stole o tym nie przypomni. To jest typowa dziura: właściciel pamięta pouczenie z dnia, w którym kupował mieszkanie, i zakłada, że skoro przy wynajmie nikt nie pouczył, obowiązku nie ma.

Kopię albo wydruk trzymaj przy protokole zdawczo-odbiorczym. Dzień kluczy jest dniem, w którym da się pokazać, że dokument poszedł razem z lokalem, a nie „był w szufladzie".

Lokal, nie cały budynek — i nie Twój podpis

Część budynku to zespół pomieszczeń o jednakowym przeznaczeniu, przewidzianych do odrębnego użytkowania, w szczególności lokal mieszkalny (art. 2 pkt 2). Gdy wynajmujesz lokal, świadectwo dotyczy tej części, a nie obowiązkowo całego bloku (art. 11 ust. 5). Ministerstwo rozdziela to tak samo: budynek, gdy przedmiotem jest budynek, część budynku, gdy przedmiotem jest lokal.

Właściciel lub zarządca budynku ma nieodpłatnie dać właścicielowi lokalu kopię albo wydruk świadectwa budynku, a gdy go nie ma — dokumentację techniczną, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od wniosku (art. 9 ust. 2). Świadectwo części budynku może powstać na podstawie świadectwa budynku albo, gdy go brak, na podstawie dokumentacji (art. 9 ust. 1). Wniosek do zarządcy skraca robotę. Nie zastępuje dokumentu, który wręczasz najemcy, jeśli wynajmujesz lokal, a nie cały budynek.

Świadectwa nie sporządza właściciel ani zarządca tego budynku lub tej części, ani osoba, której przysługuje w nim spółdzielcze prawo do lokalu (art. 16). Sporządzająca je osoba ma być wpisana do wykazu (art. 16a). Dokument wychodzi z systemu centralnego rejestru i ma numer z tego rejestru oraz podpis osoby uprawnionej: osobisty na papierze albo kwalifikowany, zaufany albo osobisty na pliku (art. 4 ust. 3 i art. 5). Wydruk z portalu ogłoszeniowego i „klasa energetyczna" wpisana z głowy tym nie są.

Sam pokój w mieszkaniu, które dalej zajmujesz, ustawa nazywa mniej jednoznacznie niż lokal. Definicja części budynku mówi o zespole pomieszczeń do odrębnego użytkowania i za przykład bierze lokal. Czy jeden pokój w nadal wspólnym mieszkaniu jest taką częścią, tego tekst nie rozstrzyga.

Dziesięć lat, krócej po robotach

Świadectwo jest ważne przez 10 lat od dnia sporządzenia (art. 14 ust. 1). Traci ważność wcześniej, gdy roboty budowlano-instalacyjne zmienią charakterystykę energetyczną budynku albo części budynku (art. 14 ust. 2). Ministerstwo podaje jako przykłady wymianę okien, wymianę źródła ciepła i docieplenie. Malowanie ściany, które nie rusza przegród ani instalacji, z tego przepisu samo nie kasuje dokumentu. Wymiana okien — tak.

Świadectwa przekazane przed wejściem w życie nowelizacji z 7 października 2022 r. zachowują ważność przez okres, na jaki zostały sporządzone (art. 4 ust. 1 tej nowelizacji, Dz.U. poz. 2206, przytoczony w obwieszczeniu z tekstem jednolitym). Ta nowelizacja weszła w życie 28 kwietnia 2023 r. Papier wręczony najemcy przed tą datą czytasz według daty, którą sam podaje, a nie automatycznie według nowych dziesięciu lat.

Weź dwa dokumenty, żeby nie pomylić rachunku. Świadectwo sporządzone 12 marca 2024 r. jest ważne do 12 marca 2034 r., chyba że w 2026 r. wymienisz okna albo piec — wtedy wygasa wcześniej, choć kalendarzowe dziesięć lat jeszcze nie minęło. Świadectwo przekazane przed 28 kwietnia 2023 r. sprawdzasz po dacie wpisanej na blankiecie. Leży w szufladzie od zakupu mieszkania i nikt nie patrzył, czy roboty po drodze już je zabiły.

Uwaga: data na starym świadectwie nie chroni, jeśli po nim dociepliłeś budynek albo wymieniłeś źródło ciepła. Art. 14 ust. 2 nie pyta, czy blankiet „wygląda aktualnie". Pyta, czy charakterystyka energetyczna się zmieniła.

Ogłoszenie nie jest tym samym co kara

Gdy świadectwo już jest, ogłoszenie lub reklama zbycia albo najmu podaje wskaźniki rocznego zapotrzebowania na energię użytkową, końcową i nieodnawialną energię pierwotną, udział odnawialnych źródeł energii w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową oraz jednostkową emisję CO2 (art. 13). Ministerstwo wiąże ten obowiązek w ogłoszeniu z 28 kwietnia 2023 r. Nie ma go, dopóki świadectwa nie sporządzono. Ogłoszenie bez klasy energetycznej nie jest więc tym samym błędem co brak kopii przy umowie. Jak ułożyć resztę ogłoszenia, jest w tekście ogłoszenie i zdjęcia mieszkania. Wskaźników nie zmyślaj, skoro masz je wziąć ze świadectwa.

Grzywna z art. 41 ust. 1 pkt 3 dotyczy tego, kto nie wykonuje obowiązku z art. 11 ust. 1, czyli nie przekazuje świadectwa, jego kopii albo wydruku. Tej samej karze podlega, kto robi to, działając w imieniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki bez osobowości prawnej (art. 41 ust. 2). Orzekanie idzie według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 42). Ustawa o charakterystyce własnej kwoty grzywny nie wpisuje.

Skoro tak, wchodzi art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 734): grzywnę wymierza się od 20 zł do 5 000 zł, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ta ustawa inaczej nie stanowi. Późniejsze zmiany art. 24 dotyczą paragrafu o wybranych wykroczeniach drogowych, nie tych widełek. Wymiar bierze dochody sprawcy, warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe (art. 24 § 3). 5 000 zł to sufit, nie opłata, którą urząd wpisuje z automatu za brak papieru w szufladzie.

Katalog obowiązków właściciela, w którym świadectwo jest jednym zdaniem, jest w tekście prawa wynajmującego. Tu zostaje sama mechanika: kara siedzi przy przekazaniu najemcy, nie przy tym, że ogłoszenie milczy o klasie, zanim dokument w ogóle powstał.

Kogo ustawa z tego zwalnia

Art. 3 ust. 4 wyłącza część budynków. Przy mieszkaniu na wynajem liczą się głównie te:

Budynek Czy zwykły lokal w bloku tu wpada
Pod ochroną zabytków Tylko gdy ten budynek naprawdę jest zabytkiem, nie gdy klatka jest „przedwojenna"
Mieszkalny, przeznaczony do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku Domek sezonowy. Mieszkanie w mieście wynajmowane na okrągło tu nie wchodzi, także gdy pojedynczy pobyt jest krótki
Wolnostojący o powierzchni użytkowej poniżej 50 m² Mały dom wolnostojący. Kawalerka w budynku wielorodzinnym wolnostojąca nie jest

Poza tym wyłączone są budynki kultu, budynki przemysłowe i gospodarcze bez instalacji zużywających energię (z wyjątkiem oświetlenia wbudowanego) oraz gospodarstwa rolne o wskaźniku EP nie wyższym niż 50 kWh/(m²·rok). Żaden z tych punktów nie zdejmuje obowiązku z mieszkania w bloku tylko dlatego, że najemca zostaje na miesiąc.

Podsumowanie

  • Przy najmie świadectwo zapewnia właściciel, zarządca albo osoba ze spółdzielczym prawem do lokalu (art. 3 ust. 1). Własny użytek, bez sprzedaży i bez najmu, tego nie uruchamia.
  • Najemcy dajesz kopię papierowego świadectwa albo wydruk elektronicznego przy zawarciu umowy. Zrzeczenie się w umowie nie działa (art. 11).
  • Dla lokalu dokument dotyczy tej części budynku. Właściciel budynku ma 14 dni na kopię albo dokumentację, licząc od wniosku (art. 9).
  • Sam sobie świadectwa nie wystawisz. Robi to osoba z wykazu, a dokument ma numer z centralnego rejestru.
  • Ważność to 10 lat od sporządzenia, krócej po robotach, które zmieniają charakterystykę. Papier przekazany przed 28 kwietnia 2023 r. czytasz według okresu wpisanego na nim.
  • Grzywna za brak przekazania mieści się w widełkach 20 zł–5 000 zł. To nie jest zryczałtowane 5 000 zł i nie jest karą za ogłoszenie sprzedane, zanim świadectwo w ogóle powstało.

Dołóż kopię do protokołu z Rent Standard

Świadectwo ginie tak samo jak zdjęcia z dnia wydania: jest „gdzieś w mailu", a przy kolejnej umowie nikt nie wie, czy dziesięć lat już minęło i czy po drodze były okna. Rent Standard trzyma umowę, protokół i dokumenty lokalu w jednym miejscu, więc kopię albo wydruk da się położyć obok zdjęć z wydania kluczy. Nie zamówi świadectwa za Ciebie i nie wpisze Cię do wykazu osób uprawnionych. Pilnuje, żeby papier, który już masz, nie został tylko wspomnieniem z aktu notarialnego.

Sprawdź, jak działa Rent Standard


Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach oraz w celu weryfikacji aktualnego stanu prawnego skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą.