Naprawy w wynajmowanym mieszkaniu — kto za co płaci
Artykuł opracowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.
Kran kapie, syfon stoi, a w wiadomości od najemcy jest jedno zdanie: „to Pana mieszkanie, proszę przysłać hydraulika". Właściciel odpowiada drugim zdaniem: „drobne naprawy są po stronie najemcy". Oba zdania brzmią pewnie i oba są za krótkie. Polskie prawo nie dzieli usterek na „drobne" i „kapitalne" według kwoty. O tym, kto płaci, decydują naraz reżim umowy, katalog z ustawy albo Kodeksu, przyczyna usterki i to, czy da się ją pokazać. Po tym tekście wiadomo, który przepis w ogóle wchodzi w grę i czego nie wpisywać w umowie, żeby zapis wyglądał mocno, a w sporze nie działał.
„Drobne naprawy" nie mają progu w złotych
Właściciele powtarzają skrót, którego nie ma w ustawie: wszystko poniżej jakiejś kwoty robi najemca, powyżej — właściciel. Ani Kodeks cywilny, ani ustawa o ochronie praw lokatorów nie podają takiej granicy. Drobne nakłady to pojęcie z art. 662 § 2 Kodeksu cywilnego: obciążają najemcę nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy. Przy lokalu art. 681 dopowiada przykłady, nie cennik: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian, podłóg i wewnętrznej strony drzwi wejściowych oraz drobne naprawy instalacji i urządzeń, które dają światło, ogrzewanie, dopływ i odpływ wody.
Słowo „drobne" jest w przepisie celowo. Wymiana całej podłogi albo pionu nie staje się drobna tylko dlatego, że rachunek przyszedł niższy, niż właściciel zakładał. I odwrotnie: wymiana uszczelki nie staje się „remontem kapitalnym" tylko dlatego, że hydraulik wystawił wysoką fakturę za dojazd. Kwota jest dowodem kosztu. Nie jest kryterium, kto ten koszt ponosi.
Trzy warstwy prawa, nie jedna lista
Przy zwykłym najmie mieszkania prywatnego działają dwie listy naraz.
Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 795) zostawia wynajmującemu obowiązek wydania rzeczy w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywania jej w takim stanie przez czas najmu (art. 662 § 1). Drobne nakłady ze zwykłego używania idą na najemcę (art. 662 § 2 i art. 681). Jeżeli rzecz zniszczała z przyczyn, za które wynajmujący nie odpowiada, nie musi przywracać stanu poprzedniego (art. 662 § 3).
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 725) dokłada własny katalog. Art. 6a opisuje, co utrzymuje wynajmujący. Art. 6b — co naprawia i konserwuje najemca. To nie jest „wersja łagodniejsza" Kodeksu. Przy lokalu mieszkalnym, do którego ustawa wchodzi, ten katalog jest konkretniejszy niż samo słowo „drobne".
Trzecia warstwa to umowa. Art. 6f pozwala stronom ustalić prawa i obowiązki z art. 6a–6e inaczej, ale tylko przy lokalu, który nie wchodzi w publiczny zasób mieszkaniowy. W zasobie gminy tej furtki nie ma. Przy mieszkaniu prywatnym furtka jest — i właśnie dlatego zapis „najemca płaci za wszystko" albo „właściciel płaci za wszystko" trzeba czytać razem z granicą, o której niżej, a nie zamiast niej.
Co katalog kładzie na kogo
Art. 6a ust. 1 każe wynajmującemu zapewnić sprawne działanie instalacji i urządzeń budynku, z których najemca korzysta: woda, gaz i paliwa ciekłe, ciepło, energia elektryczna, dźwigi oraz inne instalacje określone odrębnymi przepisami. Do tego dochodzą części wspólne — klatka, otoczenie, urządzenia do wspólnego użytku — i naprawy budynku. Straty powstałe z winy najemcy pokrywa najemca, nawet gdy sam budynek naprawia właściciel (art. 6a ust. 3 pkt 2).
W lokalu wynajmujący robi naprawy i wymiany, których ustawa nie przerzuca na najemcę. W szczególności: wewnętrzne instalacje wodociągowe, gazowe i ciepłej wody bez armatury i wyposażenia, instalację kanalizacyjną, centralne ogrzewanie wraz z grzejnikami, instalację elektryczną i antenę zbiorczą z wyjątkiem osprzętu, a także wymianę pieców, stolarki okiennej i drzwiowej, podłóg, posadzek, wykładzin i tynków (art. 6a ust. 3 pkt 3).
Najemcę art. 6b ust. 2 obciąża naprawą i konserwacją między innymi:
- podłóg, posadzek, wykładzin i ściennych okładzin,
- okien i drzwi,
- mebli wbudowanych, łącznie z wymianą,
- trzonów kuchennych, kuchni, grzejników wody przepływowej, podgrzewaczy wody, wanien, brodzików, mis klozetowych, zlewozmywaków, umywalek z syfonami, baterii, zaworów czerpalnych i innych urządzeń sanitarnych, w które lokal jest wyposażony — łącznie z ich wymianą,
- osprzętu i zabezpieczeń instalacji elektrycznej, bez wymiany przewodów i bez osprzętu anteny zbiorczej,
- pieców węglowych i akumulacyjnych, łącznie z wymianą zużytych elementów,
- etażowego centralnego ogrzewania, a gdy nie zainstalowano go na koszt wynajmującego — także wymianą,
- przewodów odpływowych urządzeń sanitarnych aż do pionów zbiorczych, w tym niezwłocznego usuwania niedrożności,
- malowania albo tapetowania oraz naprawy uszkodzeń tynków ścian i sufitów, a także malowania drzwi, okien, mebli wbudowanych i urządzeń kuchennych, sanitarnych i grzewczych.
Tu jest zaskoczenie, którego skrót „drobne naprawy" nie oddaje. Bateria, umywalka, miska i podgrzewacz wody mogą przy zwykłym najmie leżeć po stronie najemcy także wtedy, gdy chodzi o wymianę, nie o dokręcenie uszczelki. Rura w ścianie, bez armatury, zostaje przy wynajmującym. Ten sam „kran" rozpada się więc na dwie rzeczy: głowica i bateria to co innego niż odcinek instalacji.
Podłoga też się rozpada. Konserwacja i drobna naprawa podłogi jest w art. 6b i w art. 681. Wymiana podłogi, posadzki i wykładziny jest w art. 6a po stronie wynajmującego. Zapis „podłogi zawsze płaci najemca" zlewa te dwa obowiązki w jeden i w sporze przegrywa z ustawą, jeśli strony nie umówiły się inaczej na podstawie art. 6f.
Pralki, lodówki i zmywarki wolnostojącej ten katalog wprost nie wymienia. „Kuchnia" i „trzon kuchenny" to nie to samo co sprzęt, który da się wynieść. O AGD nie da się uczciwie rozstrzygnąć jednym zdaniem przepisu — zostaje przyczyna usterki i to, co strony wpisały w umowie. Ten artykuł tego sporu nie zamyka.
Przyczyna usterki ważniejsza niż nazwa elementu
Nazwa elementu mówi, kto co do zasady organizuje naprawę. Przyczyna mówi, kto ostatecznie ponosi koszt, gdy coś zepsuło się „nie samo".
| Co się stało | Kto organizuje przy zwykłym najmie | Kto ostatecznie płaci |
|---|---|---|
| Zużyta bateria albo niedrożny syfon przy zwykłym używaniu | najemca (art. 6b ust. 2 pkt 4 i 8) | najemca |
| Pęknięta rura instalacji wodnej w ścianie, bez winy najemcy | wynajmujący (art. 6a ust. 3 pkt 3 lit. a) | wynajmujący |
| Najemca wyłamał drzwiczki albo uszkodził urządzenie | według umowy i dowodu | najemca, jako strata z jego winy |
| Wymiana zużytej podłogi, nie jej bieżąca naprawa | wynajmujący (art. 6a) | wynajmujący, o ile umowa nie stanowi inaczej |
| Przetarcie ścian po latach zwykłego mieszkania | — | nie jest automatycznie szkodą najemcy |
Ostatni wiersz jest osobnym tematem, już po wyprowadzce: zwrot lokalu w stanie niepogorszonym nie obejmuje zużycia z prawidłowego używania. To rozliczenie kaucji i odszkodowania po końcu najmu, opisane przy zniszczonym mieszkaniu. W trakcie umowy mylisz te dwa rejestry, gdy każesz najemcy malować ściany „bo minął rok", bez rozróżnienia konserwacji z art. 6b i szkody ponad zużycie.
Przy samym zwrocie kluczy dochodzi art. 6e ust. 1: po opróżnieniu lokalu najemca ma go odnowić i zrobić obciążające go naprawy. To nie jest czek na remont pod następnego najemcę. Odświeżenie ścian po prawidłowym używaniu — spłowiała farba, drobne ślady — zostaje kosztem właściciela i nie schodzi z kaucji jako szkoda. Przy mieszkaniu prywatnym art. 6f pozwala tak to zapisać wprost. Dopiero uszkodzenie ponad zwykłe używanie (dziury, ciemna farba bez zgody, tynk do naprawy) jest należnością wobec najemcy.
Uwaga: tabela opisuje domyślny podział przy zwykłym najmie lokalu, do którego wchodzą art. 6a i 6b. Nie jest cennikiem i nie zastępuje umowy. Przy najmie okazjonalnym zgłoszonym do urzędu skarbowego oraz przy najmie instytucjonalnym tego katalogu po prostu nie ma — o czym niżej.
Przy okazjonalnym i instytucjonalnym katalog ustawy odpada
Art. 19e wyłącza przy najmie okazjonalnym stosowanie ustawy, z kilkoma wyjątkami. Art. 6a–6f w tych wyjątkach nie ma. Wyłączenie działa z zastrzeżeniem, że właściciel zgłosił umowę naczelnikowi urzędu skarbowego tak, jak wymaga art. 19b ust. 1. Brak zgłoszenia nie jest drobnym niedopatrzeniem: bez niego nie korzystasz z tego wyłączenia, a razem z nim odpada też uproszczona droga opróżnienia lokalu. Samą konstrukcję najmu okazjonalnego omawia osobny przewodnik.
Przy najmie instytucjonalnym art. 19j wymienia przepisy ustawy, które się stosuje. Art. 6a–6e znów nie wchodzą. Zostaje Kodeks cywilny — art. 662, 663 i 681 — oraz to, co strony same napisały.
Dlatego przy tych dwóch formach zdanie „ustawa i tak każe najemcy wymienić baterię" jest nieprawdą. Ustawa tego katalogu tam nie dokłada. Jak umowa milczy, zostaje ogólna reguła: wynajmujący utrzymuje lokal w stanie przydatnym do umówionego użytku, najemca ponosi drobne nakłady ze zwykłego używania. To mniej precyzyjne niż art. 6b i właśnie dlatego umowa musi dopowiedzieć podział sama. Inaczej spór o kran wraca do słowa „drobne", którego nikt nie wycenił.
Co zapisać, zanim coś się zepsuje
Sensowny zapis nie brzmi „wszystkie naprawy pokrywa najemca". Taki skrót przy umowie z konsumentem — gdy wynajmujący działa jako przedsiębiorca, a najemca jest osobą fizyczną poza swoją działalnością — wpada w test art. 385¹ Kodeksu cywilnego. Postanowienie nieuzgodnione indywidualnie nie wiąże konsumenta, jeżeli kształtuje jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Katalog z art. 385³ pkt 2 wymienia w razie wątpliwości klauzule, które wyłączają albo istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie zobowiązania. Przy najmie czysto prywatnym, bez działalności wynajmującego, ten test nie włącza się sam. Zostaje art. 6f i granica swobody umów. Czy konkretny właściciel jest przedsiębiorcą, rozstrzyga charakter jego działania, nie nagłówek wzoru.
W umowie, albo w załączniku, warto nazwać cztery rzeczy osobno: rodzaj usterki, kto ją organizuje, kto płaci i w jakim trybie najemca zgłasza awarię. Osobno zapisz, że przyczyna (zużycie, wada, działanie najemcy) może przesunąć koszt mimo nazwy elementu. Procedurę na wypadek, gdy najemca wezwie fachowca sam i przyśle fakturę, opisujemy w tekście o zwrocie kosztów naprawy zleconej przez najemcę. Tu wystarczy jedno: bez zgłoszenia i bez śladu, kto co widział, nawet dobry podział z umowy zostaje opinią.
Dowód zaczyna się wcześniej niż faktura. Art. 6c każe spisać przed wydaniem lokalu protokół stanu technicznego i stopnia zużycia instalacji oraz urządzeń. Przy najmie okazjonalnym i instytucjonalnym ten artykuł nie wchodzi z automatu, ale protokół zdawczo-odbiorczy i tak rozstrzyga, czy rysa, plama i sprzęt były w dniu kluczy. Bez stanu początkowego późniejsza kłótnia o „kto zepsuł" jest słowem przeciwko słowu. To samo miejsce w umowie, w którym rozdzielasz czynsz i obowiązki stron, opisuje co umowa najmu musi zawierać — podział napraw jest jedną z tych klauzul, nie dodatkiem „na wszelki wypadek".
Podsumowanie
- Nie ma ustawowego progu w złotych. „Drobne nakłady" to zwykłe używanie rzeczy, nie widełki z ogłoszenia.
- Przy zwykłym najmie prywatnym czytaj art. 6a i 6b obok art. 662 i 681. Bateria i syfon to co innego niż rura w ścianie. Naprawa podłogi to co innego niż jej wymiana.
- Art. 6f pozwala umówić się inaczej tylko poza publicznym zasobem mieszkaniowym. Odświeżenie ścian po prawidłowym używaniu zostaje kosztem właściciela — art. 6e nie jest podstawą, żeby ściągnąć je z kaucji.
- Przy zgłoszonym najmie okazjonalnym (art. 19e) i przy najmie instytucjonalnym (art. 19j) katalog art. 6a–6e nie działa. Podział musi być w umowie.
- Zapis „najemca płaci za wszystkie naprawy" przy umowie przedsiębiorcy z konsumentem może nie wiązać (art. 385¹ KC).
- Protokół z dnia wydania kluczy i ślad zgłoszenia usterki ważą więcej niż spór o nazwę elementu.
Rozdziel naprawy w umowie z Rent Standard
Podział, kto płaci za usterkę, rozjeżdża się tam, gdzie umowa ma jedno zdanie, a protokół nie powstał. Rent Standard prowadzi przez zapisy umowy najmu i trzyma przy sprawie protokół oraz korespondencję, więc przy awarii widać, co strony ustaliły i jaki stan mieszkania był na starcie. To nie zastępuje oceny, czyja była przyczyna. Daje dokument, od którego ta ocena w ogóle może się zacząć.
Sprawdź, jak działa Rent Standard
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach oraz w celu weryfikacji aktualnego stanu prawnego skonsultuj się z prawnikiem lub doradcą.